De hoofdregel
Neem je een bedrijf of een zelfstandig onderdeel daarvan over, dan gaan de werknemers mee naar de nieuwe eigenaar. De wet noemt dit overgang van onderneming. Het gebeurt van rechtswege. Dat betekent dat het automatisch gaat, bij de overdracht. De werknemers houden alles wat ze hadden: salaris, dienstjaren, vakantiedagen, bonusafspraken en opzegtermijnen.
De wet beschermt de werknemers. Een verkoop van het bedrijf gebeurt buiten hun wil om. Daarom blijft hun positie gelijk.
Bij aandelen en bij activa gaat het personeel mee
Bij een aandelenkoop blijft juridisch dezelfde BV de werkgever. Alleen de aandeelhouder wisselt. De arbeidsovereenkomsten blijven van kracht.
Bij een activakoop koop je de onderneming los van de vennootschap. Dan geldt de overgangsregel. De werknemers die bij het overgenomen onderdeel horen, komen automatisch bij jou in dienst, met hun bestaande voorwaarden.
In beide gevallen gaat het personeel mee. Sommige kopers denken dat ze bij een activakoop alleen de goede mensen kunnen kiezen. Dat is een misverstand en het kan je veel geld kosten.
Gevolgen van de overgangsregel
Ontslag wegens de overname is beschermd. Ontsla je een werknemer omdat het bedrijf wordt overgenomen, dan kan de werknemer dat ontslag laten vernietigen. Reorganiseren om bedrijfseconomische redenen kan later wel, op de gewone manier en met de gewone toets.
De oude en de nieuwe werkgever zijn samen aansprakelijk voor verplichtingen die vóór de overgang zijn ontstaan. Dat geldt tot een jaar na de overdracht. Een werknemer kan achterstallig loon van voor de overname dus ook bij jou eisen. Regel in het koopcontract dat de verkoper dit betaalt.
De collectieve arbeidsovereenkomst (cao) blijft gelden. De arbeidsvoorwaarden uit de cao die bij de overgang geldt, blijven van kracht. Dat is zo tot die cao afloopt of een nieuwe cao volgt.
Voor pensioen gelden aparte regels. De pensioenregeling gaat meestal ook mee. Dat is anders als je al een eigen regeling hebt of als een verplicht bedrijfstakpensioenfonds geldt. Laat dit apart uitzoeken. Pensioen is bij overnames de kostenpost die het vaakst wordt onderschat.
De uitzondering: faillissement
Gaat het bedrijf failliet en koop jij de onderneming van de curator, dan vervalt de overgangsregel. De curator heeft de arbeidsovereenkomsten opgezegd. Jij kiest zelf wie je een nieuw contract aanbiedt, op nieuwe voorwaarden.
Is de doorstart al vóór het faillissement tot in detail voorbereid met het oog op de overname? Dan kan de rechter oordelen dat de bescherming tóch geldt. Overweeg je een doorstart, lees dan eerst een failliet bedrijf overnemen.
Wat je vóór de koop controleert
Omdat het personeel meegaat, onderzoek je ook het personeel tijdens het boekenonderzoek. Je kijkt wie er werkt, met welk contract en tegen welke voorwaarden. Ook kijk je welke toezeggingen buiten de contracten om zijn gedaan en welke pensioenafspraken er zijn. Een toezegging die je mist, moet je na de overname toch nakomen.
Vraag ook naar zaken die later kosten kunnen geven. Denk aan werknemers die langdurig ziek zijn, want de loondoorbetaling is dan voor jouw rekening. Denk ook aan lopende conflicten en aan concurrentiebedingen van sleutelfiguren die eerder zijn vertrokken.
Het personeel na de overname
Juridisch gaat de overgang vanzelf. In de eerste honderd dagen na de overname beslissen de sleutelfiguren of ze blijven. Informeer het personeel op tijd en spreek met de belangrijkste mensen in het bedrijf. Reserveer daar tijd voor in de overgangsperiode met de verkoper. Zie het stappenplan.
De belangrijkste punten
Werknemers gaan automatisch mee met al hun rechten, zowel bij aandelen als bij activa. Ontslag wegens de overname is beschermd. Ook oude verplichtingen gaan op jou over. De verkoper blijft daar een jaar lang naast jou voor aansprakelijk. Laat het pensioen apart onderzoeken. Alleen bij een koop uit faillissement kies jij wie meegaat. Was de doorstart al vóór het faillissement tot in detail voorbereid, dan kan de rechter die vrijheid beperken.